Het recente IPCC rapport bevestigde wat we al langer wisten. Het huidige landbouwmodel vormt één van de hoofdoorzaken van de klimaatcrisis. Onze voedselproductie moet op een andere manier gebeuren. Het zijn de landbouwers (vooral in het zuiden, maar ook bij ons) die in de frontlinie staan en als eerste de impact van de klimaatvernieling voelen. Tegelijkertijd vormt landbouw een groot deel van de oplossing. De vraag hoe landbouwers zich kunnen aanpassen om met de gevolgen van de klimaatcrisis om te gaan en tegelijk kunnen bijdragen aan de oplossing ligt ook het Boerenforum nauw aan het hart. Het Boerenforum brengt boerinnen en boeren samen rond actuele uitdagingen in de landbouw. Bedoeling is elkaar te inspireren en samen daarover na te denken. Onlangs nog organiseerde het Boerenforum te Gooik een bijeenkomst met klimaat als gespreksthema. De dag werd een groot succes.

De kracht van het collectief

Het Boerenforum bestaat ondertussen al enkele jaren. Het is een beweging die zich inzet voor de eerlijke, autonome, solidaire en agro-ecologische praktijken van de boerenlandbouw. De organisatie van boerenfora staat daarbij centraal. Tijs Boelens mede-oprichter van het Boerenforum, legt uit: “In Vlaanderen zijn er veel boerinnen en boeren die op een alternatieve manier aan landbouw doen. Wij willen hen samenbrengen en hen de kans geven te tonen dat onze landbouw ook op een andere manier kan functioneren. Door ons te verenigen staan we ook sterker om onze stem te laten horen in het maatschappelijk debat. De boerenfora die we organiseren, dragen hiertoe bij.”

We moeten af van de focus op schaalvergroting en productietoename, en ook aandacht hebben voor de autonomie en de leefbaarheid van de boerderij.

De uitkomsten van het recente Boerenforum waren veelzijdig, gaande van technische oplossingen zoals bepaalde snoeitechnieken of de voordelen van bepaalde koeienrassen tot diverse beleidsaanbevelingen. Zo moet er meer geïnvesteerd worden in agro-ecologische praktijken en moet er meer onderzoek in nauwe samenwerking met de landbouwer op het veld gebeuren. We moeten af van de focus op schaalvergroting en productietoename, en ook aandacht hebben voor de autonomie en de leefbaarheid van de boerderij. Dubbeldoelkoeien bijvoorbeeld zullen minder produceren, maar zijn ook tevreden met een beperkter rantsoen van natuurlijkere voeders. Bovendien laten ze een ander ritme op de boerderij toe waardoor verwerking en rechtstreekse vermarkting mogelijk worden.

Eenmaal landbouwers de weg van de intensivering inslaan, kunnen ze moeilijk terug. Het beleid moet daarom afritten creëren en landbouwers die het anders willen doen, ondersteunen. Dat dit kan, zien we op elke bijeenkomst van het Boerenforum, waar zoveel positieve praktijken in de kijker staan, opnieuw.

Boeren van hun erf, geen sinecure

Het is niet gemakkelijk om boerinnen en boeren samen te brengen, want het werk op de boerderij stopt nooit. Toch slaagt het Boerenforum daar telkens opnieuw in. Katrien Van Buggenhout, lid van het kernteam, verduidelijkt : “Het doel van de dag was om boerinnen en boeren samen te brengen. Andere deelnemers, zoals onderzoekers of vertegenwoordigers van organisaties, waren natuurlijk ook welkom, maar zonder de landbouwers zou de dag niet geslaagd zijn. Daarom zorgen we ervoor dat er enkele boerinnen of boeren met specifieke expertise aanwezig zijn. Zij stellen zich bij aanvang van de dag voor en begeven zich verder tussen de andere deelnemers om te vermijden dat de anderen zich zouden geremd voelen om hun ervaringen te delen. We voeren discussies op het veld en in een kring, en we bezoeken boerderijen die nog aan het experimenteren zijn. Dit alles maakt het gemakkelijker om nieuwe praktijken uit te proberen en eigen ervaringen te durven delen.”

Informeel

De boerenfora hebben ook een sociale functie. Ze zijn gezellig, er is lekker eten te verkrijgen op de bezochte boerderijen en we voorzien voldoende tijd voor een informele babbel. Die informele gesprekken laten toe om ook over andere zaken uit te wisselen dan enkel de onderwerpen van de dag. Dit alles draagt bij aan toekomstige samenwerkingen, zoals het delen van materiaal of gemeenschappelijk aankopen van zaaigoed enz.

Deze dag maakte het nog eens duidelijk: Als we ons voedselsysteem willen omvormen, moeten we luisteren naar de ervaringen van boerinnen en boeren die zich inzetten om op een autonome, duurzame, agro-ecologische manier voedsel te produceren. Zonder landbouwers eten we niet, laten we hun rechten cultiveren!

Via deze link zie je een verslag met foto’s van de recentste bijeenkomst van het Boerenforum.

Dit portret is afkomstig van Fian, een van de partnerorganisaties van Voedsel Anders. Lees ook de artikels “Beet the System” over klimaat en landbouw van FIAN Belgium.

Groeiende beweging voor agro-ecologie

Volg Voedsel Anders Vlaanderen op