Eind vorig jaar opende in Brugge Boer Bas, een ‘winkel der boeren’, waar enkele tientallen (bio)boeren hun producten zelf verenigen in een eigen supermarkt. Een van de initiatiefnemers is Jens Mouton van boerderij Koolmees. Hij doet hier zijn verhaal. 

"6 jaar geleden kwamen we op onze boerderij met 4 ha. Die was uit 1839, en het leek dat er al die tijd geen aanpassingen aan de gebouwen waren gebeurd. We moesten dus helemaal van nul beginnen met de uitbouw van een rendabel bedrijf. Ik ben opgegroeid op een bioboerderij, dus ik had een duidelijk doel: een gemengd biobedrijf met een combinatie van groenten, fruit en vee. Ik wou niet verkopen aan groothandel en veilingen. Er wordt hier wel eens gezegd dat dat soort boeren niet meer van nu is, maar dat geloofde ik niet. Toch was het een hele uitdaging. 

We timmerden beetje bij beetje aan onze weg. De eerste jaren waren experimenteel: niet alleen moesten we de woning en stallen renoveren, ik ging ook op zoek naar de teelten die geschikt waren voor mijn grond. Om het hoofd boven water te houden werd dit voltijds gecombineerd met lesgeven in het buitengewoon onderwijs. De route van de boerderij was ondertussen bepaald: er werden meer dan 150 hoogstam-fruitbomen aangeplant, melkgeiten werden ingekocht en de groep varkens groeide ook gestaag, dit in combinatie met de teelt van fijne groenten en aardbeien.Vandaag telt onze kleinschalige boerderij Koolmees zo'n 70 melkgeiten, 8 zeugen, 5000m² fijne groententeelt en 2000m² aardbeien, aangevuld met de teelt van wat eigen ruwvoeder voor het vee.

Recht van de boer

We hadden dus een kleine boerderij naar hedendaagse normen, maar toch was onze productie al gauw hoger dan de afzet die kon gerealiseerd worden in onze eigen gemeente. Meer afzetkanalen waren dus noodzakelijk. Ichtegem is niet de ideale plaats om te investeren in een winkelruimte. Bovendien waren er nog grote kosten te doen aan de gebouwen voor er een winkel kon geopend worden, met dan nog een grote onzekerheid of er voldoende potentiële klanten in onze buurt zouden wonen.

Voor mij werd het duidelijk: ik kan evengoed een winkel openen in de stad. Het zou dezelfde investeringen vragen in inrichting van het gebouw, maar het potentieel aan klanten en mensen die mijn producten appreciëren was er veel groter. De uren die ik in de winkel zou staan in een stad als Brugge zouden dezelfde zijn als in Ichtegem, met misschien meer dan dubbel zoveel klanten. Doorheen de jaren had ik als boer al heel wat contacten opgebouwd met collega-bioboeren in Oost- en West-Vlaanderen. Deze contacten werden aangehaald en om een breder productenaanbod te kunnen aanbieden aan onze klanten.

Boer Bas is in Brugge ondertussen een gevestigde waarde voor wie recht van de bioboer wil kopen.

Er werd uiteindelijk niet gekozen voor een samenwerkingsvorm met andere boeren zoals een coöperatie. Omdat vanaf de start niet iedereen voldoende vertrouwen had in Boer Bas, zouden we bepaalde producenten moeten uitsluiten. Daarom iedereen gelijk. De winkel werd door 1 boer zoals gepland opgestart en wordt nog altijd door diezelfde boer gerund in combinatie met de boerderij. Het is dus gewoon onze 'boerderijwinkel in de stad'. Boer Bas biedt nu al onze eigen producten aan, zuivel van nog 2 andere bioboeren, groenten van een 10-tal vaste bioboeren in Oost- en West-Vlaanderen aangevuld met een 5-tal fruitboeren. Om de 'magere winters' of tussenseizoenen te overbruggen werden ook contacten gelegd met Spaanse en Italiaanse boeren die ons in voorzien van citroenen, perzikken, appelsienen, advocado's, mango's, pasta, olijfolie.. Ook hier volgens seizoen en récht van de producent. Boer Bas was geboren en is in Brugge ondertussen een gevestigde waarde voor wie recht van de bioboer wil kopen.

Vertrouwen van collega's

Achter Boer Bas zit ook een hele logistiek, want de producten moeten van boer naar stad geraken. Enkele boeren brengen hun producten tot bij elkaar. Zo volstaat 2 keer per week een eenvoudige Oost-West-route om alle producten op een halve dag bij elkaar gesprokkeld te krijgen, met afhankelijk van het seizoen zo'n 5 à 6 stops. 2 andere logistieke partners die nu reeds voor Brugse restaurants en enkele kleinhandelaars ophalen bij onze vaste boeren nemen er ook onze producten mee zodat een rit gespaard wordt.

Onze goede contacten en het vertrouwen dat we de boeren schenken in hun goede producten zorgen ervoor dat de boeren graag met ons samenwerken. Boer Bas hopt niet van boer naar boer, volgens waar het goedkoopste aanbod is, maar blijft zijn collega-boeren trouw. Bij goede oogsten en minder goede oogsten, bij hogere en lagere prijzen. Als er geen prei is bij een van deze boeren, dan is er ook geen prei in de winkel. Voor vele klanten is dit nog niet goed te begrijpen omdat in alle andere kleinhandels en winkels, markten en supermarkten er simpelweg steeds bij groothandels bijgekocht wordt wat ontbreekt. Appels zijn er maar van 3 boeren, zijn hun voorraden op dan worden er geen bij andere boeren of uit zuiderse landen aangekocht, terwijl we toch bijna dagelijks de vraag naar appels krijgen.

Boer Bas hopt niet van boer naar boer, volgens waar het goedkoopste aanbod is, maar blijft zijn collega-boeren trouw

Boer Bas is tijdens weekdagen van dinsdag tot vrijdag open van 16 uur tot 19 uur, op zaterdag van 10 tot 16 uur. Zo kan de winkel nog steeds gecombineerd worden met de boerderij. Wanneer de winkel in Brugge sluit wordt de avondshift op de boerderij ingezet met een melk- en voederbeurt voor de geiten. Overdag wordt gevoederd, geploeterd, geplant, gezaaid, geoogst tussen de telefoontjes naar andere boeren door om hun aanbod voor de volgende dag te horen en bestellen.

Het vele werk dat een winkel op verplaatsing meebrengt loont zeker, maar vraagt wel veel inspanningen. Het zorgt er namelijk voor dat we bij Boer Bas 90% van onze groenten en fruit kunnen verkopen, en een mooi aandeel van onze geitenzuivel, maar vraagt veel organisatie, planning en late werkuren omdat je als boer namelijk een paar uur per dag niet op je boerderij aanwezig bent.

 

Dit portret is afkomstig van de West-Vlaamse Milieufederatie, een van de partnerorganisaties van Voedsel Anders. Vind meer info over de West-Vlaamse Milieufederatie op de website. 

Foto: Enya van Autreve

 

Groeiende beweging voor agro-ecologie

Volg Voedsel Anders Vlaanderen op